Jeśli chcecie zobaczyć zjawiskową renesansową architekturę, wcale nie musicie jechać do stolicy Małopolski. Na Opolszczyźnie, w malowniczym Brzegu, znajduje się prawdziwa perła - Zamek Książąt Piastowskich, który nie bez powodu zyskał miano Śląskiego Wawelu. To obowiązkowy punkt na mapie każdego, kto zwiedza południową Polskę.
Od gotyckiej warowni do renesansowej perły
Historia tego miejsca sięga głębokiego średniowiecza. Już w dokumencie z 1235 roku wspomina się o książęcym dworze, a zamek w formie gotyckiej warowni był stałą rezydencją książąt brzeskich od 1342 roku. Prawdziwa transformacja nastąpiła jednak za panowania księcia Jerzego II. W opracowaniu Anny Techmańskiej, dostępnym na stronie zamku, przytoczono fascynujący opis kronikarza F. Lucae z 1688 roku, który tak pisał o bramie:
"Brama z przodu przedstawia się podziwu godnie w pięknej kosztownej, rzeźbiarskiej szacie. U góry stoi ks. Jerzy II i jego małżonka Barbara… Po obu stronach książęce herby, trzymane przez uzbrojonych rycerzy … Każdy herb jest polichromowany kolorami i złotem, i srebrem zdobiony starannie … Górą umieszczone są ciosowe rzeźby przedstawiające królów i książąt piastowskich…"
To właśnie ta bogato zdobiona brama wjazdowa wita gości do dziś. Umieszczono na niej popiersia władców z dynastii Piastów oraz naturalnej wielkości posągi Jerzego II i jego żony. To prawdziwe dzieło sztuki, które zapowiada, jakie skarby kryją się w środku.
Tajemnicze podziemia i sarkofagi Piastów
Zwiedzanie zamku warto rozpocząć od jego podziemi. W mrocznych piwnicach zaaranżowano niezwykłą wystawę, na której można zobaczyć czternaście cynowo-ołowianych sarkofagów. To tu spoczywają przedstawiciele dynastii Piastów Śląskich. Ekspozycję uzupełniają kamienne epitafia i kopie średniowiecznych nagrobków, tworząc atmosferę zadumy nad historią tego potężnego rodu.
Legenda o wiernym psie księcia Jerzego II
Wśród kamiennych zabytków szczególną uwagę przyciąga rzeźba psa. To nie jest zwykły pomnik! Przedstawia on doga niemieckiego, ukochanego pupila księcia Jerzego II. Legenda głosi, że po tragicznej śmierci czworonoga książę był tak zrozpaczony, że kazał stworzyć dla niego specjalny pomnik. Rzeźba przez wieki wędrowała - w 1741 roku pruski generał wywiózł ją do swojej posiadłości, by sto lat później trafić do Parku Zdrojowego w Szczawnie-Zdroju. Na swoje miejsce, do Zamku Piastów Śląskich, pies powrócił dopiero w 1986 roku i dziś jest jedną z najciekawszych pamiątek.
Skarby w komnatach
Wchodząc na parter, przenosimy się do świata książęcych właścicieli. Zobaczymy tu m.in. paradny rapier wykonany ze słynnej stali z Toledo oraz doskonale zachowany drewniany łuk z połowy XIV wieku. W gabinecie księcia na ścianie widnieje imponujące drzewo genealogiczne Jerzego II i jego rodziny - w tamtych czasach był to popularny sposób na podkreślenie swojego statusu.
Prawdziwa uczta dla miłośników sztuki czeka na piętrze. Witają nas tam monumentalne dzieła Jana Styki - "Polonia" oraz "Grunwald". Towarzyszy im obraz Wojciecha Kossaka "Odwrót Napoleona spod Moskwy". W tej części zamku można podziwiać również portrety, pieczęcie, dokumenty, a także imponującą kolekcję monet i medali z czasów Piastów Śląskich. Na wystawie sztuki sakralnej zobaczymy z kolei dzieła Michaela Leopolda Willmanna, określanego mianem "śląskiego Rembrandta".
Pamięć o Kresach i "mały Wawel"
Zamek w Brzegu to także miejsce pamięci. Ostatnia ekspozycja poświęcona jest Kresom Wschodnim dawnej Rzeczypospolitej. W odtworzonych wnętrzach - salonikach i chłopskiej izbie - zgromadzono ponad tysiąc eksponatów. To rodzinne pamiątki i przedmioty codziennego użytku, które opowiadają wzruszającą historię przesiedlonej ludności.
Po zwiedzeniu wnętrz wychodzimy na dziedziniec i wtedy rozumiemy, skąd wzięło się przezwisko "Śląski Wawel". Bajeczne, trójpoziomowe krużganki otaczające dziedziniec do złudzenia przypominają te z krakowskiego zamku. To właśnie one, wraz z budynkiem bramnym, są uważane za najwspanialsze dzieła śląskiej architektury renesansowej.
Dziś zamek jest siedzibą Muzeum Piastów Śląskich. Jak podkreśla Anna Techmańska w swoim opracowaniu historycznym na stronie zamku:
"W 1965 r. instytucja otrzymała nową nazwę: Muzeum Piastów Śląskich i jako jedyna w Polsce zajmuje się statutowo problematyką Piastów Śląskich i tradycjami piastowskimi na historycznym obszarze Ziemi Śląskiej oraz gromadzeniem obiektów związanych z przeszłością miasta i Ziemi Brzeskiej."
Sam zamek na swojej oficjalnej stronie internetowej zachęca do odwiedzin.
- Zapraszamy do odkrycia tajemnic Zamku Piastów Śląskich w Brzegu - jednego z najważniejszych zabytków historycznych w Polsce. Przenieś się w czasie i zgłębiaj fascynującą historię, która przez wieki była świadkiem ważnych wydarzeń. Zachwyć się architekturą gotycką, renesansowymi detalami i malowniczym położeniem nad brzegiem rzeki Odry. Zwiedzaj komnaty zamkowe, wieże obronne i dziedziniec, odkrywając bogactwo i wielowiekową historię tego miejsca
- napisano na stronie zabytku.
Zamek w Brzegu - zwiedzanie, bilety, godziny otwarcia
Godziny otwarcia:
Wtorek – niedziela: 10:00 – 16:00 (ostatnie wejście o 16:00)Uwaga: W każdą środę wstęp jest bezpłatny!
Ceny biletów:
Bilet normalny: 35 zł (20 zł w przypadku wyłączenia jednego piętra)Bilet ulgowy: 20 zł (15 zł w przypadku wyłączenia jednego piętra)
34
